Байменов Бахыт Муратович
Head of the Laboratory, PhD
Хирш индексі: Scopus — 2, WoS — 1.
генетика • пцр-диагностика • секвенирование
Молекулалық-генетикалық зерттеулер зертханасы
Ауыл шаруашылығы, ветеринария және тамақ қауіпсіздігі үшін молекулалық-генетикалық зерттеулер, соның ішінде жануарлардың ДНҚ-сын сәйкестендіру, генетикалық сертификаттау, жұқпалы аурулардың ПТР диагностикасы, ДНҚ секвенирлеу және тамақ өнімдеріндегі патогенді микроорганизмдерді анықтау.
Зертхана Қазақстан Республикасының ұлттық аккредиттеу жүйесінде ГОСТ ISO/IEC 17025-2019 стандарты бойынша аккредиттелген және Кеден одағының аккредиттелген зертханалар тізіліміне енгізілген.
Зертханалық диагностика қызметі Қостанай облысы денсаулық сақтау басқармасы берген лицензия аясында жүзеге асырылады.
Зертхананың генетикалық зерттеулерінің жоғары деңгейі ISAG халықаралық салыстырмалы сынақтарына қатысу арқылы расталған, онда генотиптеудің жоғары дәлдігіне қол жеткізілген.
Зертхана нақты уақыттағы ПТР жүйелерімен, капиллярлық электрофорез және ДНҚ секвенирлеу жабдықтарымен жарақтандырылған, бұл халықаралық стандарттар деңгейінде зерттеулер жүргізуге мүмкіндік береді.
Зертхананың ақылы қызметтері
Зертхана ауыл шаруашылығы, ветеринария және тағам қауіпсіздігі салалары үшін заманауи молекулалық-генетикалық зерттеулер жүргізеді.
Жылқылардың, ірі қара малдың және басқа да зерттеу нысандарының генетикалық сәйкестендіруі жүргізіледі.
Жануарлардың шығу тегін генетикалық маркерлер бойынша анықтау.
Асыл тұқымдық және есепке алу жұмыстарын жүргізу үшін ауыл шаруашылығы жануарларының генетикалық профилін қалыптастыру.
Жануар тектес биологиялық материалды ДНҚ арқылы сәйкестендіру (идентификациялау).
Инфекция қоздырғыштарын молекулалық-генетикалық әдістер арқылы анықтау.
Зерттелетін үлгілердегі антибиотикке төзімділіктің генетикалық маркерлерін талдау.
ПТР нәтижелерін растау және зерттелетін объектілердің генетикалық ерекшеліктерін талдау.
Тағам өнімдерінің қауіпсіздігін бақылау және жануар тектес объектілердегі патогендерді анықтау.
5 жұмыс саласы
Зертхана қызметінің негізгі бағыттары
Зертхана молекулалық диагностиканы, тағам өнімдерінің қауіпсіздігін бақылауды, ДНҚ секвенирлеуді, жануарларды генетикалық сәйкестендіруді және паразитологиялық зерттеулерді біріктіреді. Төменде зертхананың ғылыми және қолданбалы бейінін қалыптастыратын негізгі бағыттар ұсынылған.
Зертхана полимеразды тізбекті реакцияны, соның ішінде нақты уақыттағы ПТР-ді қолдана отырып, инфекциялық аурулардың қоздырғыштарын және генетикалық маркерлерді анықтауды жүзеге асырады. Патогенді микроорганизмдерді сәйкестендіру, антибиотиктерге төзімділік гендерін, вируленттілік және токсигенділік гендерін анықтау, сондай-ақ фенотиптік және генотиптік деректерді салыстыру жүргізіледі.
Жануар текті өнімдердің — сүттің, еттің, жартылай фабрикаттардың және басқа да нысандардың — сапасы мен қауіпсіздігіне кешенді бағалау жүргізіледі. Техникалық регламенттерге (ЕАЭО талаптарына) сәйкес патогенді микроорганизмдерді анықтау, соның ішінде стафилококк энтеротоксиндерін қоса алғанда токсигенділікті айқындау және микробиологиялық бақылау жүзеге асырылады.
ПЦР нәтижелерін растау және микроорганизмдердің генетикалық ерекшеліктерін талдау үшін ДНҚ-ның Сэнгер әдісімен секвенирленуі жүргізіледі. Сондай-ақ зертхана генетикалық құрылымды және антибиотикке төзімділікті тереңірек зерттеу мақсатында толық геномдық секвенирлеу әдістерін енгізіп жатыр.
STR-маркерлерді қолдана отырып, ауыл шаруашылығы жануарларының генетикалық сәйкестендіруі және шығу тегін — әкелік және аналық текті — анықтау жүргізіледі. Зертхана генотиптеудің жоғары дәлдігін көрсетеді және ISAG халықаралық салыстырмалы сынақтарына қатысады.
Саркоцистозды қоса алғанда, паразиттік ауруларға диагностика молекулалық және классикалық әдістерді қолдану арқылы жүргізіледі. Зерттеулер биологиялық материалдар мен жануар тектес өнімдерде паразиттерді анықтауға бағытталған.
диагностиканың сараптамалық контексті
Нысаналы микроорганизмдер мен генетикалық маркерлер
Молекулалық-генетикалық диагностика аясында зертхана патогенді микроорганизмдерді сәйкестендіруді, сондай-ақ антибиотиктерге төзімділік, вируленттілік және токсигенділік гендерін анықтауды жүзеге асырады.
Ветеринариялық диагностика және тағам өнімдерінің қауіпсіздігін бақылау үшін маңызды микроорганизмдер: Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Salmonella spp. және басқа да патогендер.
blaZ, mecA, tetK, tetM, msrA, aac(6′)-aph(2″), aph(3′), dfrG — антибактериалды препараттарға төзімділікті анықтайтын молекулалық маркерлер.
sea, seb, sec, sed, see, seg, sei — зерттелетін штаммдардың ықтимал патогенділігі мен токсигенділігін бағалауға арналған генетикалық маркерлер.
Тағам өнімдерінің қауіпсіздігі
Антибиотикке төзімділікті мониторингілеу
Ветеринариялық бақылаудың тиімділігін арттыру
Мал шаруашылығын генетикалық сүйемелдеу
Агроөнеркәсіптік кешенді ғылыми қамтамасыз ету
зертханалық тобы
Ғылыми басқару және зертхана қызметкерлері
Молекулалық-генетикалық зерттеулер зертханасының меңгерушісі және тобы.
Зертханалық жабдықтар
Инфрақұрылым және молекулалық-генетикалық жабдықтар
Зертхана молекулалық-генетикалық диагностика, тағам өнімдерінің қауіпсіздігін бақылау, жануарларды генетикалық сәйкестендіру, ДНҚ секвенирлеу және биологиялық нысандарды талдау салаларында халықаралық стандарттар деңгейінде жоғары дәлдіктегі зерттеулердің кең ауқымын жүргізуге мүмкіндік беретін сараптамалық деңгейдегі заманауи жоғары технологиялық жабдықтармен қамтамасыз етілген.